Zasady pisowni rz i ż

Zasady pisowni

Zasady pisowni rz i ż

Pisownia rz

  1. Rz piszemy wtedy, gdy następuje wymiana na r oraz po spółgłoskach p, b, t, d, k, g, ch, j, w za wyjątkiem:

    1. wyrazów kształt, kształtny, kształcić, kszyk (ptak), pszenica, pszczoła, Pszczyna, gżegżółka, piegża,

    2. stopnia wyższego i najwyższego przymiotnika,

    3. partykuły -że np.: mówże, skądże, zróbże.

  2. Istnieją wyrazy, w których piszemy rz pomimo braku uzasadnienia. Za literaturą [2] wyrazy te są nazywane wyrazami z list.

Pisownia ż

Ż piszemy:

  1. Wtedy, gdy następuje wymiana na g, dz, h, z, ź, s,

  2. W wyrazach: gżegżółka, piegża, mżawka, mżyć i wyrazach pochodnych.

  3. Na początku wyrazu przed spółgłoską,

  4. Po literach l, ł, r, n (w wyrazach zapożyczonych),

  5. W partykule -że np. skądże, mówże,

  6. Istnieje pewna grupa wyrazów z ż niewymiennych np. abażur, kożuch, łyżka, nóż, straż, ponieważ, również, sprzedaż, młodzież, żal, żywy, żur, żartować, żyto, żenić się, żółty, życzenie, żreć, żuraw, żniwo, żakiet, żyletka, żorżeta, żongler, żyrować, (także w wyrazach z dwuznakiem dż: dżem, dżuma, dżdżysty, dżentelmen, dżoker)

Lista z rz niewymiennym na początku wyrazu

rzadko, rząd, rzec, rzecz, rzeczpospolita, rzeczywistość, rzeka, rzekomy, rzemień, rzemiosło, rzep, rzepa, rzepak, rzesza, rzeszoto, rześki, rzetelny, rzewny, rzeź, rzeźba, rzeźwy, rzeżucha, rzędna, rzępolić, rzęsa, rzęsisty, rzęzić, rzodkiew, rzut, Rzym

Lista z rz niewymiennym w środku wyrazu

barbarzyńca, bierzmowanie, burza, gorzelnia, jarząbek, jarzębina, jarzmo, jarzyć się, jarzyna, jerzyk, kojarzyć, korzeń, korzyść, macierzanka, mierzeja, mierzwa, Murzyn, narząd, narzędzie, obwarzanek, odurzyć, orzech, pierzchnąć, porządek, porzeczka, przymierze, przyrząd, świerzb, tarzać się, towarzysz, uderzyć, urządzenie, warzywo, wierzba, wierzch, wierzgać, wydarzenie, zarzewie, zdarzenie, zderzenie, zmierzch, zorza, zrzęda, zwierzę

Lista z rz niewymiennym na końcu wyrazu

egzemplarz, formularz, herbarz, kalendarz, kałamarz, komentarz, korytarz, lichtarz, ołtarz, preliminarz, relikwiarz, terminarz, twarz, wachlarz, alkierz, kołnierz, macierz, moździerz, nietoperz, pacierz, pęcherz, perz, pręgierz, psałterz, spichlerz, talerz, kurz, piskorz, tchórz, węgorz

Wyjątki w pisowni rz

  • kształt, kształcić, kształtny,

  • kszyk (ptak),

  • pszenica,

  • pszczoła,

  • Pszczyna,

  • gżegżółka,

  • piegża

Przykłady wyrazów z ż niewymiennym

żal, żywy, żur, żartować, żyto, żenić się, żółty, życzenie, żreć, żuraw, żniwo, żakiet, żyletka, żorżeta, żongler, żyrować

Niektóre wyrazy z dwuznakiem dż

dżem, dżuma, dżdżysty, dżentelmen, dżoker

Zestawienie zasad pisowni z zakresu ó/u, rz/ż, ch/h opracowane na podstawie zeszytów ćwiczeń mgr Zdzisławy Saduś.

Zasady pisowni

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>